Hotline: 096 302 9988

Hỗ trợ: 096 302 9988

sales@hoachat.com.vn

Axit oxalic là gì? Điều chế, tính chất, công thức của axit oxalic

28/12/2021

Axit oxalic là một thành phần tự nhiên có sẵn trong nhiều loại thực phẩm như rau lá xanh, trái cây, cacao, quả hạch, các loại hạt… Nếu thường xuyên nạp vào cơ thể, nó có thể là nguyên nhân gây sỏi thận, thậm chí là ngộ độc cấp dẫn đến tử vong ở người. Vậy axit oxalic là gì? Cùng tìm hiểu với chúng tôi nhé.

Axit oxalic là gì

Axit oxalic là gì

Axit oxalic là gì

Axit oxalic là một hợp chất hóa học có công thức tổng quát là H2C2O4. Nó là một axit dicacboxylic và là một axit hữu cơ tương đối mạnh (gấp khoảng 10.000 lần so với tính axit của axit axetic). Anion của axit oxalic là một chất khử còn các dianion của nó được gọi là oxalat.

Công thức cấu tạo của axit oxalic là HOOC-COOH.

Công thức phân tử của axit oxalic

Công thức phân tử của axit oxalic

Axit oxalic có ở đâu

Trong tự nhiên, axit oxalic có trong thực phẩm nào

Axit oxalic và các muối oxalat có trong rất nhiều loài thực vật như me đất, khế, mùi tây, hạt các loại anh túc, hồ tiêu, rau dền, rau bina, củ cải đường, ca cao, phần lớn các loại quả hạch, quả mọng, lá chè, các loài đậu đỗ, …

Một số loại thực phẩm chứa axit oxalic

Một số loại thực phẩm chứa axit oxalic

Mức độ hàm lượng axit oxalic trong các loại thực phẩm như sau:

  • Rất cao: Cám, hạt mè nguyên khô, hạnh nhân, rau dền, khế, các loại hạt hỗn hợp…
  • Cao: Hạt điều, khoai tây chiên miếng, đậu phộng, khoai lang, măng…
  • Trung bình: Hạt dẻ, hạt óc chó, bơ đậu phộng, khoai tây chiên, cà rốt, sốt cà chua, cần tây,…
  • Ít: Cơm dừa, măng tây nấu chín, bơ, hạt hướng dương, bông cải xanh, bông cải trắng, dưa chuột, gạo, bắp, …

Ngoài ra thì một số loài nấm sợi thuộc chi Aspergillus cũng có thể tạo ra axit oxalic. Axit này khi phản ứng với canxi trong máu hoặc mô sẽ tạo ra kết tủa canxi oxalat.

Trong cơ thể con người

Trong cơ thể con người, axit oxalic có thể được tổng hợp thông qua quá trình trao đổi chất từ axit ascorbic (vitamin C) hoặc axit glyoxylic dư thừa. Vitamin C sẽ chuyển hóa thành oxalate nên nếu cơ thể nạp trên 1000mg vitamin C một ngày thì lượng oxalate trong cơ thể sẽ tăng cao.

Nếu sử dụng trong một thời gian dài liều lượng vitamin C quá lớn thì có đến 80% khối lượng của sỏi thận được hình thành từ canxi oxalat. Ngoài ra thì việc dùng thuốc kháng sinh đường uống hoặc có tiền sử về bệnh tiêu hóa cũng là nguyên nhân làm tăng lượng oxalate trong cơ thể.

Sử dụng trong một thời gian dài liều lượng vitamin C quá lớn làm tăng nguy cơ sỏi thận

Sử dụng trong một thời gian dài liều lượng vitamin C quá lớn làm tăng nguy cơ sỏi thận

Các vi khuẩn có ích trong đường ruột sẽ giúp giải phóng bớt lượng oxalat trong cơ thể nên khi lượng vi khuẩn này ít đi thì cơ thể sẽ phải hấp thụ một lượng oxalate cao hơn.

Đặc điểm tính chất của axit oxalic

Tính chất vật lý

- Axit oxalic là axit hữu cơ với tính axit khá mạnh, gấp khoảng 10 nghìn lần so với axit acetic CH3COOH. Trong điều kiện nhiệt độ và áp suất thường, axit oxalic tồn tại ở dạng tinh thể màu trắng hoặc trắng ngà, dễ tan trong nước và khi tan sẽ tạo dung dịch không màu, có vị chua giống như giấm ăn.

Axit oxalic tồn tại ở dạng tinh thể màu trắng hoặc trắng ngà

Axit oxalic tồn tại ở dạng tinh thể màu trắng hoặc trắng ngà

- Dạng khan của axit oxalic có công thức dạng khan là HOOC-COOH và dạng ngậm nước là HOOC-COOH.2H2O.

Đặc điểm thuộc tính:

Khối lượng phân tử

90,03 g/mol ở dạng khan và 126,07 g/mol ở dạng ngậm nước

Độ hòa tan trong nước

14,3 g/100 ml ở 25 °C

Điểm sôi

157 °C (430K)

Ngoại quan

Tinh thể màu trắng

Tính chất hóa học của axit oxalic

- Anion của axit oxalic là một chất khử.

- Là một axit hữu cơ tương đối mạnh với đầy đủ tính chất của một axit và nó có thể tham gia nhiều phản ứng hóa học đặc trưng của axit caboxylic

- Có khả năng phản ứng với một số kim loại mạnh như canxi, natri, sắt, magie và kali trong cơ thể để tạo ra các tinh thể của muối oxalat tương ứng.

Cách điều chế axit oxalic

Trong phòng thí nghiệm, axit oxalic được điều chế bằng cách sử dụng axit nitric trong vai trò của chất oxi hoá và một lượng nhỏ vanadj(V)oxit trong vai trò của chất xúc tác để oxi hoá sucroza.

Ở cấp độ cao hơn, oxalat natri có thể được điều chế bằng cách cho natri nóng hydroxit hấp thụ cacbon monoxit dưới áp suất cao.

Các ứng dụng của axit oxalic

- Khoảng 25% sản lượng axit oxalic trên thế giới được sử dụng làm chất gắn màu trong ngành công nghiệp nhuộm.

Sử dụng làm chất gắn màu trong ngành công nghiệp nhuộm

Sử dụng làm chất gắn màu trong ngành công nghiệp nhuộm

- Dùng trong bột nở và là thuốc thử thứ 3 trong các dụng cụ phân tích silica.

- Axit oxalic được sử dụng để chế tạo da thuộc, đánh bóng đá hoa cương, xử lý nước.,….

- Axit oxalic công nghiệp là axit oxalic hữu cơ có tính khử nên nó được sử dụng làm chất tẩy trắng, đặc biệt là tẩy trắng bột giấy, khử gỉ sét, tẩy bản kẽm trong công nghiệp in ấn, sản xuất dung dịch tẩy rửa các thiết bị điện ,….Tại nhiều hộ kinh doanh ở Việt Nam, axit oxalic được dùng làm chất tẩy trắng sợi bún, hủ tiếu, bánh canh, …

Axit oxalic được dùng làm chất tẩy trắng sợi bún

Axit oxalic được dùng làm chất tẩy trắng sợi bún

- Dùng axit oxalic để làm sạch khoáng chất.

- Là một loại thuốc thử quan trọng trong chuỗi nguyên tố hóa học gồm 15 nguyên tố kim loại (lanthanide). Các oxalate lanthanide ngậm nước có thể dễ dàng hình thành trong các dung dịch axit rất mạnh ở dạng tinh thể đậm đặc, dễ lọc và hầu hết không bị nhiễm bẩn bởi các yếu tố nonlanthanide. Các oxalate khi bị nhiệt phân sẽ tạo ra các oxit và trên thị trường thì đây chính là dạng phổ biến nhất của các nguyên tố này.

- Dùng để kết tủa và phân tách các kim loại đất hiếm trong ngành công nghiệp luyện kim.

- Trong sản xuất dược phẩm, axit oxalic được sử dụng để chế tạo ra khá nhiều loại thuốc, điển hình là Acheomycin, Terramycin và Borneo.

Axit oxalic được sử dụng để sản xuất thuốc Acheomycin

Axit oxalic được sử dụng để sản xuất thuốc Acheomycin

- Dùng trong sản xuất phân bón và tổng hợp hóa hữu cơ.

- Axit oxalic có khả năng loại bỏ lớp bề mặt gỗ bị khô để làm lộ ra lớp gỗ vẫn còn mới ở phía dưới nên nó được sử dụng trong quá trình phục chế các sản phẩm đồ gỗ.

- Trong hoạt động nuôi ong lấy mật, axit oxalic ở dạng bay hơi được dùng làm thuốc diệt bét Varroa sống ký sinh.

>> Tham Khảo: Hàn the là gì? Tác dụng và tác hại của hàn the trong thực phẩm

Axit oxalic có hại không?

1. Độc tính

Axit oxalic liều cao có thể kích thích niêm mạc ruột và khi ở liều nguyên chất thì nó có thể gây ngộ độc cấp tính, thậm chí dẫn đến tử vong. Liều gây ngộ độc (LD50) của axit oxalic nguyên chất ước tính là khoảng 378 mg/kg thể trọng, tức khoảng 22,68 g/người 60 kg.

2. Làm giảm sự hấp thu khoáng chất

Axit oxalic có thể kết hợp với các khoáng chất có trong ruột như canxi, sắt, magie, kali… để tạo thành các muối oxalat. Sự kết hợp này sẽ ngăn cơ thể hấp thụ khoáng chất và khiến cơ thể thiếu các chất dinh dưỡng cần thiết, đặc biệt là khi có thêm chất xơ.

3. Có thể hình thành sỏi thận

Thông thường thì canxi và một lượng nhỏ oxalat trong đường tiết niệu có thể cùng lúc được hòa tan mà không gây ra vấn đề gì. Tuy nhiên ở một số người, chúng lại liên kết với nhau và tạo thành các tinh thể sỏi ở cơ quan tiết niệu, tụy, gan mật,… hoặc đọng lại trong các khớp xương, nhất là khi lượng oxalat cao còn lượng nước tiểu lại thấp. Nếu kích thước viên sỏi nhỏ thì sẽ không gây ra vấn đề gì lớn nhưng nếu kích thước lớn thì có thể gây đau dữ dội, buồn nôn, thậm chí là tiểu ra máu khi chúng đi qua đường tiết niệu.

Sỏi thận được tạo thành từ canxi oxalat

Sỏi thận được tạo thành từ canxi oxalat

Theo các nghiên cứu khoa học thì có đến 80% sỏi thận được tạo thành từ canxi oxalat. Với những người bình thường ăn rau củ quả và các loại ngũ cốc có chứa axit oxalic tự nhiên với mức ăn bình thường thì khó bị ngộ độc hay sỏi thận còn với những người có tiền sử về bệnh sỏi thận thì nên giảm tiêu thụ thực phẩm chứa nhiều oxalat. Tuy nhiên, hầu hết oxalat có trong nước tiểu là do cơ thể sản xuất chứ không phải xuất phát từ thức ăn.

Theo các bác sĩ tiết niệu hiện khuyến cáo thì người có lượng oxalat cao trong nước tiểu cần có một chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt ít oxalat (thấp hơn 50 mg mỗi ngày) và cần được kiểm tra theo thời gian để tìm ra mức độ hạn chế.

4. Làm trầm trọng thêm một số loại bệnh

Các nhà nghiên cứu đã kết luận rằng oxalat trong chế độ ăn uống có thể làm trầm trọng thêm tình trạng đau âm đạo mãn tính, gút, thấp khớp,..  chứ không phải là nguyên nhân.

Hướng dẫn bảo quản và sử dụng axit oxalic

1. Hướng dẫn bảo quản

  • Hoá chất axit oxalic phải được bảo quản trong khu vực thoáng mát, tránh ánh sáng trực tiếp của mặt trời và các nguồn có thể gây cháy.
  • Bảo quản hoá chất tránh xa các loại bình xịt, các chất oxy hoá, chất ăn mòn, …

2. Lưu ý khi sử dụng

2.1. Quy định của Bộ Y tế về việc sử dụng axit oxalic

Theo Ủy ban chuyên gia của FAO/WHO về phụ gia thực phẩm thì hiện tại vẫn chưa có nghiên cứu toàn diện nào về ảnh hưởng của axit oxalic và muối oxalat trong thực phẩm đến sức khỏe con người. Trên cơ sở danh mục của Codex, Việt Nam và một số các quốc gia khác như Nhật Bản, Hàn Quốc… thì axit oxalic được phép sử dụng như một chất hỗ trợ chế biến thực phẩm.

Theo quy định của Luật an toàn thực phẩm và Danh mục chất hỗ trợ chế biến thực phẩm được ban hành kèm theo Quyết định số 46/2007/QĐ-BYT ngày 19/12/2007 của Bộ trưởng Bộ Y tế về quy định giới hạn tối đa ô nhiễm sinh học và hóa học trong thực phẩm thì axit oxalic dùng trong thực phẩm phải đảm bảo độ tinh khiết và vấn đề an toàn thực phẩm, tuyệt đối không chứa các chất độc hại gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, đồng thời phải đáp ứng các yêu cầu đối với chất hỗ trợ chế biến, phụ gia sử dụng trong chế biến thực phẩm.

2.2. Có nên dừng sử dụng thực phẩm chứa axit oxalic không ?

Đa phần các loại thực phẩm tự nhiên có chứa oxalat đều là những thực phẩm lành mạnh, giàu chất xơ, chất chống oxy hóa quan trọng và đem lại nguồn dinh dưỡng rất tốt cho sức khỏe. Do đó, việc ngừng sử dụng thực phẩm chứa axit oxalic là khoing nên.

Đối với những người khỏe mạnh thì việc tiêu thụ thực phẩm giàu oxalat sẽ không gặp vấn đề gì nhưng với những người có chức năng đường ruột bị thay đổi thì nên hạn chế. Một người sẽ có nguy cơ phát triển sỏi thận cao hơn nếu như:

  • Thiếu vi khuẩn phân hủy oxalat là Oxalobacter formigenes trong đường ruột. Điều này thường xảy ra ở những người đang sử dụng thuốc kháng sinh.
  • Mắc bệnh viêm ruột.
  • Đã phẫu thuật cắt bỏ dạ dày hoặc đã thực hiện các phẫu thuật làm thay đổi chức năng ruột.

Hiện nay, liều lượng tối đa axit oxalic cho từng loại thực phẩm vẫn chưa được xác định cụ thể nên các chuyên gia chỉ khuyến cáo rằng, với những người có tiền sử sỏi thận hay trẻ em thì nên hạn chế dùng các loại thực phẩm nhiều axit oxalic.

2.3. Kiểm soát axit oxalic bằng cách nào?

Rất khó để có thể phân biệt được axit oxalic tồn tại tự nhiên với axit oxalic chủ động được thêm vào thực phẩm nên để đảo đảm an toàn cho người sử dụng, Cục an toàn thực phẩm khuyến cáo:

  • Đối với người tiêu dùng

- Tuỳ vào tình trạng sức khỏe mà lựa chọn loại thực phẩm phù hợp với mình. Với những người có nguy cơ bị sỏi cao thì nên ăn ít hơn 50 mg/ngày và nên loại thực phẩm giàu dinh dưỡng trong danh sách các thực phẩm rất ít oxalat.

- Cung cấp đủ canxi: Canxi khi liên kết với oxalat trong ruột sẽ làm giảm lượng khoáng chất cơ thể hấp thụ được nên hãy cố gắng bổ sung khoảng 800 – 1.200 mg canxi mỗi ngày. Các loại thực phẩm giàu canxi và ít oxalat có thể kể đến là phô mai, cá hộp xương, sữa chua nguyên chất, bông cải xanh,..

- Uống tối thiểu là 2 lít mỗi ngày: Nếu bạn bị sỏi thận, hãy uống ít nhất 2,5 lít nước vì nước sẽ giúp pha loãng nước tiểu và làm giảm hàm lượng canxi oxalat calci, đồng thời tăng nồng độ pH.

Uống tối thiểu là 2 lít mỗi ngày

Uống tối thiểu là 2 lít mỗi ngày

  • Đối với các hộ sản xuất, kinh doanh thực phẩm

Tại nhiều cơ sở sản xuất bún, bánh phở và các sản phẩm từ bột gạo hiện nay, axit oxalic công nghiệp được sử dụng để tẩy trắng nhằm làm cho sản phẩm đẹp mắt và thu hút người tiêu dùng hơn. Tuy nhiên, loại axit oxalic này không đảm bảo độ tinh khiết và không được xem là chất phụ gia hợp pháp, an toàn để dùng trong thực phẩm vì nó có thể gây ra nhiều ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ con người khi sử dụng. Trong trường hợp cần thiết phải sử dụng axit oxalic thì cần phải đảm bảo:

- Sản phẩm phải được công bố hợp quy hoặc công bố phù hợp với quy định về an toàn thực phẩm của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền.

- Sản phẩm phải có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và còn trong thời hạn sử dụng.

- Sử dụng chất hỗ trợ chế biến, phụ gia thực phẩm phải tuân thủ theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất (đúng liều lượng, đúng danh mục, đúng đối tượng thực phẩm…).

2.4. Cách loại bỏ bớt axit oxalic trong thực phẩm

Để loại bỏ bớt axit oxalic trong thực phẩm, chúng ta có thể thực hiện một số kỹ thuật sơ chế, chế biến phù hợp với đặc tính của từng loại thực phẩm như:

- Xay, nghiền, cắt nhỏ, sau đó rửa thực phẩm để loại bỏ bớt axit oxalic.

- Ngâm rửa các loại rau củ.

Ngâm rửa các loại rau củ

Ngâm rửa các loại rau củ để loại bỏ bớt axit oxalic

- Luộc các loại rau giàu oxalat có thể làm giảm từ 30 - 90% lượng oxalat (tùy loại rau). Đối với các loại măng cần luộc và bỏ nước.

- Với một số loại hạt cần rang trước khi sử dụng.

- Ngoài ra thì việc nấu thực phẩm trong thời gian dài cũng giúp loại bỏ bớt lượng axit oxalic trong thực phẩm.

Nấu thực phẩm trong thời gian dài cũng giúp loại bỏ bớt lượng axit oxalic

Nấu thực phẩm trong thời gian dài cũng giúp loại bỏ bớt lượng axit oxalic

Mặc dù các phương pháp có thể giúp loại bỏ được khoảng 5-15% lượng axit oxalic nhưng nó cũng làm mất các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể.

Mua axit oxalic ở đâu giá rẻ, chất lượng?

Với khả năng ứng dụng rộng rãi trong công nghiệp, sản xuất dược phẩm, thực phẩm,… mà nhu cầu sử dụng axit oxalic hiện nay là rất lớn. Chính vì vậy mà nhiều cơ sở kinh doanh hoá chất đã nhập sản phẩm này về để cung ứng cho thị trường. Và một vấn đề đã xảy ra là không phải nơi nào cũng cung cấp những sản phẩm axit oxalic chất lượng, có giá thành phải chăng và có số lượng lớn. Nếu mua phải sản phẩm kém chất lượng thì hiệu quả công việc sẽ thấp, thậm chí gây nguy hiểm cho người sử dụng. Vậy mua axit oxalic ở đâu giá rẻ, chất lượng tại Hà Nội, tp. Hồ Chí Minh.

Theo như kết quả khảo sát của những khách hàng đã sử dụng axit oxalic thì địa chỉ bán axit oxalic tốt nhất hiện nay chính là công ty VietChem. Đây được đánh giá là đơn vị hàng đầu cả nước trong việc cung ứng các loại hóa chất công nghiệp, trong đó có axit oxalic.

Với hơn 20 năm hoạt động trên thị trường hóa chất, VietChem luôn là sự lựa chọn hàng đầu của rất nhiều doanh nghiệp, tập đoàn lớn bởi sự đảm bảo về uy tín, chất lượng sản phẩm cũng như chính sách giá thành và chế độ chăm sóc khách hàng. Hiện nay, VietChem đang có sẵn sản phẩm Acid oxalic C2H2O4 99,6%, Trung Quốc, 25kg/bao với số lượng lớn.

Acid oxalic C2H2O4 99,6%, Trung Quốc

Acid oxalic C2H2O4 99,6%, Trung Quốc

Nếu quý khách nào có nhu cầu sử dụng hoá chất này, vui lòng liên hệ trực tiếp đến số điện thoại 096 302 9988 hoặc để lại thông tin trên website ammonia-vietchem.vn để các tư vấn viên của chúng tôi có thể hỗ trợ trong thời gian sớm nhất.

Xem thêm:

Đánh giá - Bình luận
Nhận xét đánh giá

Không được bỏ trống

Không được bỏ trống

Không được bỏ trống

Vui lòng đợi

Chúng tôi sẽ liên hệ tới bạn sớm nhất có thể

Có lỗi hệ thống, vui lòng thử lại sau, xin cảm ơn!.

096 302 9988